ชิน ประสงค์ มือปั้นคุณทองแดงและคุณโจโฉ

เราทุกคนรับทราบกันโดยตลอดว่า พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ 9 ทรงมีความผูกพันกับสุนัขทรงเลี้ยงเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะคุณทองแดง ที่ถือกันว่าเป็นสุนัขประจำรัชกาลที่ 9 ดังนั้นในงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ จึงขาดไม่ได้ที่จะต้องมีสุนัขทรงเลี้ยงที่ทรงโปรดอยู่ด้วย...อาจารย์ชิน ประสงค์ อดีตผู้เชี่ยวชาญพิเศษด้านประติมากรรม กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม คือผู้ที่ได้รับมอบหมายหน้าที่สำคัญในการสร้างสรรค์คุณทองแดง และคุณโจโฉ เพื่อนำมาประดับข้างพระจิตกาธาน ซึ่งครั้งนี้ไม่ใช่ครั้งแรกที่อาจารย์ได้มีโอกาสถวายงานพระองค์ท่าน

 

“เป็นโอกาสที่ผมไม่คิดเลยนะ ผมเป็นเศษธุลี เกิดมาจากบ้านนอกนี่ละ ทำให้มีความภาคภูมิใจมาก เพราะผมมีความรู้สึกอยากทำงานถวายตั้งแต่ได้รับพระราชทานปริญญาบัตรจากพระองค์ท่าน วันนั้นผมได้รับพระบรมราโชวาท ว่าให้ใช้ความรู้ความสามารถไปทำงานให้กับประเทศชาติ ผมก็รับใส่หัวมาตลอดว่าถ้าเราออกไปทำงานเราต้องทำงานให้ดีที่สุด แล้วผมก็ได้มาทำงานที่โรงหล่อศิลปากร เป็นข้าราชการรับใช้ท่านโดยตรง

วันหนึ่งสำนักพระราชวังติดต่อมาทางผมว่าให้ช่วยหาคนปั้นคุณทองหลาง สุนัขทรงเลี้ยง รุ่นน้องเขาก็มาถามผม ก็หาช่างปั้นรุ่นน้องเสนอไปหลายคน เขาก็นิ่งไปสักพักแล้วบอกว่าทำไมพี่ไม่ทำ อ้าว ถ้าให้ผมทำ ผมก็ยินดีทำถวาย นั่นคือการปั้นถวายครั้งแรกของผมเมื่อปี 2553 ปั้นแล้วก็ถ่ายรูปดินที่กำลังปั้นไปให้พระองค์ท่านทอดพระเนตรเพราะยกไปไม่ได้ ทีแรกจะมายกบอกไม่ได้พังแน่นอน ทรงมีพระราชวินิจฉัยมา 2-3 ครั้ง ก็แก้ไปตามพระราชวินิจฉัย เสร็จแล้วท่านก็พอพระทัย

ท่านดูจนพอพระทัยแล้ว เราก็ไปหล่อ แล้วไปถวาย คนที่เอาไปถวายคือคนเลี้ยงคุณทองแดง กลับมาโทร.หาผมเลย อาจารย์...ทำยังไงน่ะให้พระองค์ท่านทรงพระสรวลออกมาทันทีที่เห็นงานผม พูดแล้วขนลุก แล้วอีกสัก 2 วันก็ติดต่อมาว่าอยากให้ปั้นครอบครัวคุณทองแดงต่ออีก 11 สุนัข ผมก็มีความภาคภูมิใจนะ เราเริ่มมาแล้วนี่ก็อยากทำ คนเขาก็ไปถามพระองค์ท่านว่าจะทรงเลือกแบบไหน ท่านก็รับสั่งมาว่าให้ช่างเลือกเอง ให้คิดเอง

ผมทำงานถวายท่าน 7 ปีนะ ไม่พอใจผมรื้อทิ้ง ผมทำจนมีคนบอกเมื่อไหร่ถึงจะเสร็จสักที ผมก็กังวล ถามคนที่มาให้งานว่า ท่านเร่งผมหรือเปล่า ท่านไม่เร่งอาจารย์ ให้อาจารย์ทำไปเรื่อย ๆ   งาน 12 ชิ้นผมทำตั้งแต่ปี 2553-2559 ผมจบรูปสุดท้ายวันที่ 12 ตุลาคม ก่อนสวรรคต 1 วันพอดี จบได้ไงไม่รู้ พอรุ่งขึ้นมีข่าวพระองค์ท่าน ผมขนลุกเลย”

 

ประติมากรรมคุณทองแดง

“คุณทองแดง ผมเคยปั้นมาแล้ว แต่ครั้งนั้นทำอีกอย่างเลย เหมือนจริงมากกว่าครั้งนี้ แต่คราวนี้ผมทำเป็นนามธรรม ผมเอาวิญญาณและความรู้สึกทำ ทำให้เป็นเรื่องประกอบพระเมรุมาศ เป็นเรื่องของทิพย์ขึ้นมา ไม่ใช่เรื่องที่เป็นธรรมชาติ ผมทำทั้งนอกทั้งใน ใส่ความเป็นวิญญาณอย่างที่ผมคิดเข้าไป รูปนอกผมใส่ความเป็นไทย ๆ ความนุ่มนวลเข้าไป ผมคิดว่าคุณทองแดงเป็นลักษณะไทย ๆ เป็นผู้หญิง เป็นเพศเมีย เป็นแม่ กิริยามารยาทเป็นคนไทย มีความเรียบง่าย คุณทองแดงไม่ลืมตัว ซื่อสัตย์สุจริต รู้คุณ เจียมเนื้อเจียมตัว อย่างที่เราเคยรู้กันว่าเวลาในหลวงท่านอุ้มขึ้นมาก็จะลงไปข้างล่างตลอด ผมเอาลักษณะเหล่านี้มาสร้างสรรค์ เนรมิตขึ้นมา ตัดลดรูปให้เรียบง่ายลง ตัดธรรมชาติออกให้มากที่สุด เอาแต่ฟอร์มใหญ่ ๆ ไว้ เป็นความกลมกลืน ความนุ่มนวลของรูป แล้วทีนี้ก็มาเกี่ยวกับวิญญาณข้างในที่เราใส่เข้าไป คุณทองแดงจะเป็นแนวคิดทางตะวันออก ใส่ความเป็นอุดมคติมากกว่าเรียลลิสติก ตอนลงสีก็แอบใส่รูปดอกมะลิไปที่ส่วนอก ตามความคิดของผม ดอกมะลิหมายถึงแม่ หมายถึงแม่มะลิที่เป็นแม่นมคุณทองแดงและดอกมะลิก็มีวันร่วงโรย เป็นวัฏสงสาร ไม่ต่างจากชีวิตมนุษย์เรา”

 

ประติมากรรมคุณโจโฉ

“ส่วนคุณโจโฉ ผมได้รูปถ่ายมาเป็นภาพฝีพระหัตถ์ของในหลวง รัชกาลที่ 9 พอเห็นรูปถ่ายปุ๊บ นี่เป็นฝรั่งนี่ ผมคิดถึงคนดำที่เล่นเปียโนทันที เป็นคาแรกเตอร์แบบนั้น เล่นเพลงแจ๊ส แล้วก็รู้สึกถึงเพลงแจ๊สของในหลวง ผมก็เอาฟิลลิ่งตะวันตกเข้ามาทำ คิดว่าเขาต้องไม่ใช่ธรรมดานะ ต้องมีความเป็นตัวเองหน่อย ต้องแอ็กอาร์ต เป็นฝรั่งต้องแอ็กท่า ยิ่งดูจากรูปถ่ายในหลวงท่านจับแต่งตัว คาบไปป์ เขาก็จะเชิด ๆ หน่อย ผมจะเสริมตัวเขาให้ยืดขึ้นมาหน่อย แต่คุณโจโฉจะมีความเป็นธรรมชาติมากกว่าคุณทองแดงที่เป็นลักษณะนามธรรม”

 

ทำอย่างสุดฝีมือ

“การมีโอกาสได้ทำงานครั้งนี้ ผมตื้นตันใจมาก ได้ทำอย่างที่เราเคยคิดอยากจะทำ ผมทำเต็มที่อย่างที่เราจะทำได้ ทั้งความคิดทั้งอะไร แต่จะไปตรงกับใจใครบ้างผมไม่รู้ ผมถือว่าตรงใจผม ผมทำเต็มที่ด้วยความรู้สึกที่จะถวายพระองค์ท่าน ด้วยความจริงใจและเต็มความรู้สึกของผม ผมทำอย่างสุดฝีมือ ผมคิดเสมอว่าในการสร้างงาน งานจะอยู่ไปอีกพันปี แต่เรานี่อยู่อีกไม่กี่ปีก็จากกัน เราอย่าไปคิดว่างานนี้เป็นของคุณ งานเป็นของชาติ ถ้ามันดีก็เป็นของโลกด้วย ไม่ใช่เป็นของใคร ไม่ใช่ของผม และไม่ใช่ของใคร งานนี้ผมคิดถึงพระองค์ท่านทำให้ดีที่สุด ทำให้ประเทศชาติ สุดความสามารถเรา อย่างที่ผมได้รับใส่เกล้ามาตั้งแต่เด็กนั่นละครับ”

 

 

 

  


อ่านบทความย้อนหลัง
<




473/1-4 ซอยประชาสงเคราะห์ 2 ถนนประชาสงเคราะห์ แขวงดินแดง เขตดินแดง กรุงเทพฯ 10400 โทร. 0-2641-7941-50 แฟกซ์ 0-2248-5819 อีเมล: info@kwanruen.com
Copyright © 2011-2014 Kwanruen Magazine. All right reserved.